به گزارش مشرق، یکشنبه ۱۰ آبان‌ماه ۱۴۰۵ برابر با اول نوامبر ۲۰۲۶، ماه از نزدیکی ظاهری خوشه ستاره‌ای «کندوی عسل» با نام علمی M44 عبور می‌کند؛ رویدادی نجومی که در آن دو جرم آسمانی از دید ناظر زمینی در فاصله زاویه‌ای کمی از یکدیگر قرار می‌گیرند.
بر اساس محاسبات نجومی، مقارنه ماه و خوشه کندوی عسل حدود ساعت ۲۰:۵۲ به وقت رسمی ایران رخ می‌دهد و کمترین جدایی زاویه‌ای این دو جرم نیز حدود ساعت ۲۰:۵۷ به حدود ۲۴ دقیقه قوسی می‌رسد.
با این حال، بررسی موقعیت اجرام آسمانی برای شهر اصفهان نشان می‌دهد که لحظه مقارنه و کمترین جدایی زاویه‌ای این دو جرم از این شهر قابل مشاهده نخواهد بود؛ چراکه در آن زمان ماه حدود ۲۳ درجه زیر افق قرار دارد.
بر اساس محاسبات مربوط به مختصات تقریبی شهر اصفهان، ماه حدود ساعت ۲۳:۱۹ طلوع می‌کند و از حوالی نیمه‌شب بامداد دوشنبه ۱۱ آبان‌ماه، ماه و خوشه کندوی عسل در آسمان قابل رصد خواهند بود. در ساعت ۰۰:۳۰ بامداد، فاصله زاویه‌ای میان مرکز ماه و خوشه حدود سه درجه خواهد بود و این فاصله تا پیش از طلوع خورشید افزایش می‌یابد.
بنابراین علاقه‌مندان به نجوم در اصفهان می‌توانند در ساعات پس از نیمه‌شب، ناحیه قرارگیری خوشه کندوی عسل را در نزدیکی ماه جست‌وجو کنند؛ هرچند کمترین جدایی زاویه‌ای ثبت‌شده در این رویداد از اصفهان قابل مشاهده نخواهد بود.
خوشه کندوی عسل؛ اجتماع هزار ستاره در صورت فلکی سرطان
خوشه کندوی عسل که با نام‌های Praesepe، M44 و NGC 2632 نیز شناخته می‌شود، یک خوشه ستاره‌ای باز در صورت فلکی سرطان است. این خوشه در فاصله تقریبی ۶۰۰ تا ۶۱۰ سال نوری از زمین قرار دارد و برآوردهای نجومی، تعداد ستارگان عضو آن را حدود هزار ستاره نشان می‌دهد.
بر اساس پژوهش‌های انجام‌شده با استفاده از داده‌های ماهواره گایا (Gaia)، بیش از هزار ستاره به‌عنوان اعضای محتمل این خوشه شناسایی شده‌اند. سن تقریبی خوشه نیز بین ۶۰۰ تا ۷۰۰ میلیون سال برآورد می‌شود.
گستره ظاهری این خوشه در آسمان حدود یک‌ونیم درجه است؛ یعنی نزدیک به سه برابر قطر ظاهری ماه. قدر ظاهری کل آن نیز حدود ۳.۷ گزارش شده است. این مقدار به روشنایی مجموع ستارگان خوشه اشاره دارد، نه روشنایی یک ستاره منفرد.
خوشه کندوی عسل در آسمانی تاریک و به دور از آلودگی نوری، ممکن است به شکل لکه‌ای مه‌آلود با چشم غیرمسلح دیده شود. استفاده از دوربین دوچشمی میدان‌باز امکان تفکیک تعداد بیشتری از ستارگان این خوشه را فراهم می‌کند و با تلسکوپ نیز می‌توان ستارگان بیشتری را مشاهده کرد.
توصیه‌های رصدی برای علاقه‌مندان
مرکز نجوم رصد ادیب با اشاره به تأثیر شرایط جوی و آلودگی نوری بر کیفیت مشاهده این پدیده، دوربین دوچشمی میدان‌باز را یکی از ابزارهای مناسب برای رصد هم‌زمان ماه و بخش بزرگی از خوشه کندوی عسل معرفی می‌کند.
همچنین استفاده از تلسکوپ برای تفکیک ستارگان بیشتر این خوشه مناسب است؛ با این حال، به دلیل گستردگی زاویه‌ای M44، میدان دید برخی تلسکوپ‌ها ممکن است برای مشاهده تمام خوشه کافی نباشد.
به گزارش مرکز نجوم رصد ادیب اصفهان، در این رویداد، روشنایی ماه می‌تواند کنتراست آسمان را کاهش دهد و مشاهده ستارگان کم‌نور خوشه را دشوارتر کند. از این رو، انتخاب محلی با افق باز، آسمان شفاف و حداقل آلودگی نوری در کیفیت رصد تأثیرگذار خواهد بود.
مقارنه ماه و خوشه کندوی عسل به معنای نزدیک شدن واقعی این دو جرم در فضا نیست و صرفاً پدیده‌ای ناشی از قرارگیری ظاهری آن‌ها در راستای دید ناظر زمینی است. همچنین در برخی مناطق جهان، مسیر عبور ماه از مقابل خوشه می‌تواند موجب اختفای موقت تعدادی از ستارگان آن شود؛ پدیده‌ای که مشاهده آن به موقعیت جغرافیایی ناظر بستگی دارد.
تمام زمان‌های اعلام‌شده بر اساس وقت رسمی ایران (UTC+3:30) است و زمان طلوع ماه و موقعیت اجرام برای مختصات تقریبی شهر اصفهان محاسبه شده است. وجود موانع طبیعی یا ساختمانی در افق و شرایط جوی می‌تواند بر زمان و کیفیت مشاهده تأثیر بگذارد.
مرکز نجوم رصد ادیب از علاقه‌مندان دعوت می‌کند با فراهم کردن ابزار مناسب و انتخاب محلی با آسمان تاریک، این فرصت رصدی را در ساعات بامدادی دوشنبه ۱۱ آبان‌ماه دنبال کنند.
